Saul Newman – Μετα-αναρχισμός και χώρος: επαναστατικές φαντασιώσεις και αυτόνομες ζώνες

Περίληψη

Στην ανακοίνωση αυτή, καλώ για μια επανεξέταση του αναρχισμού και των εναλλακτικών τρόπων εννοιολόγησης των χώρων της ριζοσπαστικής πολιτικής. Εφαρμόζω μία λακανική ανάλυση του κοινωνικού φαντασιακού για να διερευνήσω τις ουτοπικές φαντασιώσεις και επιθυμίες που στηρίζουν τους κοινωνικούς χώρους, λόγους και πρακτικές - συμπεριλαμβάνοντας το σχεδιασμό, και την επαναστατική πολιτική. Θα προχωρήσω στην ανάπτυξη - μέσω του Καστοριάδη και άλλων - μίας ευδιάκριτης μετα- αναρχικής αντίληψης του πολιτικού χώρου που βασίζεται στο πρόταγμα της αυτονομίας και της επανατοποθέτησης του πολιτικού χώρου έξω από το κράτος. Αυτό θα έχει άμεσες συνέπειες για μία εναλλακτική αντίληψη του σχεδιασμού της πρακτικής και της θεωρίας.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Η αστiκή αντεπανάσταση

Περίληψη

Πρόλογος των μεταφραστών Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί την εισαγωγή στην συλλογή κειμένων του Jean-Pierre Garnier που έχει τίτλο Une violence éminemment contemporaine. Essais sur la ville, la petite bourgeoisie intellectuelle et l’effacement des classes populaires(Μία κατεξοχήν σύγχρονη μορφή βίας. Δοκίμια πάνω στην πόλη, τους μικροαστούς διανοούμενους και την εξαφάνιση των λαϊκών τάξεων, Εκδόσεις Agone, Μασσαλία, 2010). Είναι αλήθεια ότι το κείμενο αναφέρεται σε, περιγράφει και αναλύει την κοινωνία μιας μητρόπολης σε συνθήκες προχωρημένου (μεταβιομηχανικού) καπιταλισμού, όπως είναι αυτή της γαλλικής πρωτεύουσας. Συνθήκες οι οποίες απέχουν (προς το παρόν) από αυτές των ελληνικών μεγαλουπόλεων. Λογικό είναι λοιπόν να αναρωτηθεί κανείς ποια η χρησιμότητα της συγκεκριμένης μετάφρασης. Η πρώτη και αυτονόητη απάντηση είναι ότι δίνει μια εικόνα αυτού που πρόκειται να έρθει. Είναι σαφές ότι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού είναι η ομοιομορφία, συνθήκη εγγενής σε οποιοδήποτε σύστημα έχει ως άξονα ανάπτυξης την λειτουργικότητα και την οικονομία (με την διπλή έννοια της λέξης, και σαν ιδεολογία-σύστημα, και σαν προσδιορισμό, π.χ. οικονομία χώρου, χρόνου κτλ.). Έτσι, κάποια βασικά χαρακτηριστικά των δυτικών μεγαλουπόλεων είναι αναμενόμενο να αναπαραχθούν και στις αντίστοιχες ελληνικές, και κυρίως εκδίωξη των φτωχότερων πληθυσμών προς την περιφέρεια των πόλεων μέσω της διαδικασίας την οποία αναλύει ο συγγραφέας στο κείμενό του, του «gentrification» («εξευγενισμός» ελληνιστί). Άλλωστε η διαδικασία αυτή εντάσσεται στα πλαίσια μιας από τις βασικές διαδικασίες πρωταρχικής συσσώρευσης του κεφαλαίου, αυτής των περιφράξεων. Μέσω του gentrification ο δημόσιος χώρος της πόλης, και σε ένα γενικότερο πλαίσιο ολόκληρη η πόλη, ιδιωτικοποιείται και γίνεται κτήμα του κεφαλαίου και πεδίο εμπορευματικής και οικονομικής εκμετάλλευσης. Οι φτωχότεροι πληθυσμοί στην πλειοψηφία τους εκδιώκονται από αυτόν, και όσοι παραμένουν χάνουν κάθε δυνατότητα παρέμβασης σ’ αυτόν και οικειοποίησής του. Πέραν αυτού όμως, υπάρχουν αναφορές στο κείμενο που αγγίζουν το εδώ και το τώρα της ελληνικής, και πιο συγκεκριμένα της αθηναϊκής, πραγματικότητας. Όσον αφορά στην ελληνική πραγματικότητα, χωρίς να μπορούμε να επεκταθούμε στο συγκεκριμένο ζήτημα στα πλαίσια ενός εισαγωγικού κειμένου, θεωρούμε ότι σαν σύνολο, η ελληνική επικράτεια παρουσιάζει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με αυτό που ο J. Gottmann χαρακτήριζε ως megalopolis το 1961 στο ομώνυμο βιβλίο του. Ότι δηλαδή, η υπερσυσσώρευση δραστηριοτήτων σε δύο βασικούς πόλους της ηπειρωτικής Ελλάδος, την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη, τείνει να μετατρέψει την υπόλοιπη επικράτεια σε προάστιο των δύο αυτών πόλεων, με χαρακτηριστικά αντίστοιχα των δυτικοευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων και των προαστίων τους. Μια πολύ σαφή εικόνα αυτού είχαμε με την εξαγγελία της δυνατότητας περεταίρω επέκτασης της Αθήνας και στέγασης της Αττικής μέχρι και 8 εκατομμυρίων κατοίκων με το ρυθμιστικό σχέδιο που παρουσιάστηκε το 2009. (...) MissInformation

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Καταλήψεις και Αστική Ανανέωση: Η αλληλεπίδραση των κινημάτων των καταλήψεων με τις στρατηγικές αστικής αναδιάρθρωσης στο Βερολίνο.

Περίληψη

Οι καταλήψεις ως στρατηγική στέγασης και ως εργαλείο των κοινωνικών κινημάτων πόλης συνοδεύει την ανάπτυξη των καπιταλιστικών πόλεων σε όλο των κόσμο. Εμείς ισχυριζόμαστε ότι η δυναμική του κινήματος των καταλήψεων συνδέεται άμεσα με τις στρατηγικές αστικής ανανέωσης που προκαλούν αυτά τα κινήματα όταν οι αστικές περιοχές βρίσκονται σε κρίση. Η ανάλυση της ιστορίας του κινήματος των καταλήψεων στο Βερολίνο, το πολιτικό τους περιεχόμενο και οι επιδράσεις τους στις πολεοδομικές – αστικές πολιτικές από τη δεκαετία του 1970, ξεκάθαρα δείχνουν πως οι μαζικές κινητοποιήσεις στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο μετάβασης των περιοχών πολεοδομικής – αστικής ανανέωσης. Η κρίση του πολεοδομικού σχεδιασμού της φορντιστικής πόλης στα τέλη της δεκαετίας του 1970 προκάλεσε το κίνημα των «καταλήψεων συντήρησης» (rehab squatting - Instandbesetzung), το οποίο συνέβαλε σημαντικά στη θεσμοποίηση της «ήπιας - προσεκτικής αστικής ανανέωσης»(cautious urban renewal - behutsame Stadterneuerung). Η δεύτερη ρήξη στην αστική – πολεοδομική ανανέωση του Βερολίνου εμφανίσθηκε το 1989 και το 1990, όταν η ανάγκη αποκατάστασης όλων των περιοχών εντός της πόλης αποτέλεσε μια νέα οικονομική ευκαιρία για τους σχεδιαστές αστικής – πολεοδομικής πολιτικής. Ενώ τη δεκαετία του 1980 το κίνημα των καταλήψεων έγινε κεντρική συνθήκη και πολιτικός παράγοντας της μετάβασης στην ήπια αστική ανανέωση, τη δεκαετία του 1990 το μεγάλης έκτασης κίνημα καταλήψεων -κυρίως στα ανατολικά κομμάτια της πόλης- μπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητό ως ένα ξένο στοιχείο στην εποχή της νεοφιλελεύθερης αστικής – πολεοδομικής αναδιάρθρωσης.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Η Πολιτική Οικονομία του Δημόσιου Χώρου

Περίληψη

Στο παρόν άρθρο ο Ντέιβιντ Χάρβεϋ διερευνά κατ’ αρχήν το ερώτημα του αν και πως συσχετίζεται ο φυσικός σχεδιασμός του δημόσιου χώρου με τη συμμετοχή στα κοινά, την πολιτική κινητοποίηση ακόμα και τη δυνατότητα εξέγερσης. Υπάρχουν άραγε μορφές δημόσιου χώρου που οι ιδιότητές τους αντιστοιχούν σε πιο δημοκρατικές ή πιο αυταρχικές μορφές διακυβέρνησης αντίστοιχα; Είναι δυνατόν λοιπόν να καθορίσουμε κάποιες προδιαγραφές ποσοτικές ή και ποιοτικές για τον αστικό σχεδιασμό σε αυτή την κατεύθυνση;

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Ταξικός αγώνας: από την Κρίση στην Έξοδο

Περίληψη

Οι τρεις πιο σημαντικοί κοινωνικοί θεσμοί της καπιταλιστικής κοινωνίας στους οποίους το κοινό εμφανίζεται σε διεφθαρμένη μορφή είναι η οικογένεια, η εταιρεία και το έθνος. Και οι τρεις θεσμοί κινητοποιούν και παρέχουν πρόσβαση στο κοινό, αλλά την ίδια στιγμή το περιορίζουν, το διαστρεβλώνουν και το παραμορφώνουν. Αυτοί οι θεσμοί αποτελούν τα κοινωνικά εδάφη στα οποία το πλήθος θα πρέπει να εργαστεί σε μία διαδικασία επιλογής, διαχωρίζοντας τις επωφελείς, δημιουργικές μορφές του κοινού από τις επιβλαβείς και διεφθαρμένες. Το πλήθος πρέπει να το σκάσει από την οικογένεια, την εταιρεία και το έθνος, αλλά την ίδια στιγμή να χτίσει πάνω στις υποσχέσεις του κοινού που κινητοποιούν. Ας κρατήσουμε κατά νου ότι το άνοιγμα και η επέκταση της πρόσβασης στο κοινό στα πλαίσια την βιοπολιτικής παραγωγής σημαίνει κατάληψη του ελέγχου των μέσων παραγωγής και αναπαραγωγής, που είναι η βάση για τη διαδικασία της αφαίρεσης από τον καπιταλισμό και της οικοδόμησης της αυτονομίας του πλήθους, και ότι αυτό το σχέδιο της εξόδου είναι το κύριο σχήμα του ταξικού αγώνα σήμερα. Οι αναγνώστες μας που έχουν μαχητική διάθεση ενδεχομένως να είναι απρόθυμοι να δεχτούν μία αντίληψη του ταξικού αγώνα ως εξόδου, διότι θα θεωρήσουν ότι δεν περιέχεται αρκετή πάλη-μάχη εντός της εξόδου. Να μην ανησυχούν. Ο Μωυσής έμαθε πολύ πριν ότι αυτοί στην εξουσία δεν θα μας αφήσουν να φύγουμε απλά χωρίς μάχη. Και το πιο σημαντικό, έξοδος δεν σημαίνει να φύγεις ως μία γυμνή ζωή, ξυπόλητος και άφραγκος. Όχι, χρειάζεται να πάρουμε ότι είναι δικό μας, το οποίο σημαίνει επανοικειοποίηση του κοινού (reappropriating the common) – τα αποτελέσματα της παρελθούσης εργασίας μας και τα μέσα της αυτόνομης παραγωγής και αναπαραγωγής του μέλλοντός μας. Αυτό είναι το πεδίο της μάχης.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Ο εκφυλισμός των πόλεων και το άτυπο προλεταριάτο

Περίληψη

Κάποια στιγμή την επόμενη χρονιά, μια γυναίκα θα γεννήσει στην Ajegunle, την παραγκούπολη του Λάγος· ένας νέος άντρας θα εγκαταλείψει το χωριό του στην δυτική Ιάβα για τα λαμπρά φώτα της Τζακάρτα· ένας αγρότης θα μετακομίσει με την εξαθλιωμένη οικογένεια του σε κάποια από τις αναρίθμητες pueblos jovenes της Λίμα. Τα ακριβή γεγονότα δεν έχουν καμία σημασία και θα περάσουν εντελώς απαρατήρητα. Παρόλα αυτά συνιστούν σταθμό στην ανθρώπινη ιστορία. Για πρώτη φορά ο αστικός πληθυσμός του πλανήτη θα ξεπεράσει τον αγροτικό. Πράγματι, με δεδομένη κόλας την ανακρίβεια των απογραφών στον τρίτο κόσμο, η μεταστροφή αυτή μπορεί ήδη να έχει ολοκληρωθεί.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Χώροι των περιφράξεων

Περίληψη

Βασισμένη στις πρόσφατες κριτικές μελέτες συγγραφέων στους οποίους περιλαμβάνονται οι Retort [Retort, 2005. Afflicted Powers: Capital and Spectacle in a New Age of War. Verso, London] και η Ferguson [Ferguson, J., 2006. Global Shadows: Africa in the Neoliberal World Order. Duke University Press, Durham, NC], αυτή η κριτική review θα εξερευνήσει την διάθρωση των φιλελεύθερων νορμών και την ανακάμπτουσα και βίαιη μορφή της γεωπολιτικής μέσω της οπτικής των «περιφράξεων». Εμείς πιστεύουμε ότι η «περίφραξη» χρησιμεύει ως μια κατάλληλη ευέλικτη έννοια που μιλάει όχι μόνο για τις ιδιοτροπίες της πρωταρχικής συσσώρευσης αλλά επίσης και για την πρόσφατη αναζωπύρωση του κύρους της κρατικής βίας. Εμείς υποστηρίζουμε ότι οι περιφράξεις λειτουργούν ενδεχομένως, προσωρινά και βιαία διαμέσω ένα φάσματος κλιμάκων, τόπων, δικτύων και σκιαγραφούν τέσσερις αρχικούς άξονες έρευνας: υποκειμενοποίηση, δίκαιο της βίας, τις σύγχρονες αποικίες και τις πολιτικές αντιπροσώπευσης. Το άρθρο προτείνει ένα σύνολο δεικτών μέσω των οποίων διευρύνεται η εννοιολογική και πολιτική περιοχή των περιφράξεων μέσω της γεωοικονομίας, γεωπολιτικής και βιοπολιτικής και αναδεικνύει τους διαφορετικούς χωρικούς σχηματισμούς, τρόπους υποκειμενοποίησης και τις τεχνολογίες ισχύς μέσω των οποίων λειτουργούν ποικιλοτρόπως οι περιφράξεις.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Το δικαίωμα στην πόλη

Περίληψη

Εξετάζοντας την σχέση μεταξύ αστικοποίησης και καπιταλισμού, ο David Harvey προτείνει να δούμε την αναμόρφωση του Παρισιού από τον Haussmann και την εκρηκτική ανάπτυξη των πόλεων ως απαντήσεις στη συστημικές κρίσεις υπερσυσσώρευσης – και μια πρόκληση προς τον εκδημοκρατισμό και στη διαμόρφωση της αστικής εμπειρίας

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

20 Θέσεις για την ανατροπή της μητρόπολης

Περίληψη

Ορίζουμε ως μητρόπολη το συμπαγές εκείνο σύνολο ετερογενών εδαφών και μηχανισμών που σε κάθε σημείο διαπερνάται από μια διαζευκτική σύνθεση· στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει κάποιο σημείο της μητρόπολης, στην οποία την ίδια στιγμή, να μην συνυπάρχουν δυνητικά προσταγή1 και αντίσταση, κυριαρχία και σαμποτάζ. Μια ανταγωνιστική διαδικασία ανάμεσα σε δυο μέρη, των οποίων η εχθρική σχέση διαμορφώνει το νευρικό σύστημα της μητρόπολης. Από τη μια αυτή συνιστάται, πιστή στην ετυμολογία της, στην άσκηση μιας διοίκησης που αντανακλάται σε όλα τα υπόλοιπα εδάφη – για αυτό η μητρόπολη είναι παντού. Είναι ο χώρος όπου και απ' όπου η ένταση και η συγκέντρωση των κατασταλτικών, των εκμεταλλευτικών και κυριαρχικών μηχανισμών εκδηλώνονται στο μέγιστο βαθμό και έκταση. Στη μητρόπολη καταρρέουν και καταλήγουν η πόλη και η εξοχή, ο μοντερνισμός και οι δεύτερες φύσεις. Στη μητρόπολη η βιομηχανία, η επικοινωνία και το θέαμα συνιστούν μια παραγωγική ολότητα, στη διακυβέρνηση

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Πέρα από τα ερείπια της δημιουργικής πόλης: Το Βερολίνο ως εργοστάσιο κουλτούρας και το σαμποτάζ του ενοικίου.

Περίληψη

Οι Negri kai Vercellone πρότειναν, σε ένα άρθρο τους στο Ιταλικό περιοδικό Posse, ότι το ενοίκιο πρέπει να θεωρείται η κινητήρια δύναμη της παρούσας οικονομίας, η οποία ανοίγει και ένα νέο πεδίο για τον ανταγωνισμό. Στην κλασική μαρξιστική θεωρία, το ενοίκιο θεωρείται παρασιτικός τρόπος εισοδήματος, που συνήθως αναφέρεται στην έγγειο ιδιοκτησία, και διαχωρίζεται από το καπιταλιστικό κέρδος, το οποίο θεωρείται παραγωγικό και στηρίζεται στην δύναμη του κεφαλαίου να δημιουργεί και να εξάγει υπεραξία. Κατά τον Vercellone, το ενοίκιο είναι η χαρακτηριστική μορφή που αντικαθιστά το κέρδος στον γνωσιακό καπιταλισμό, αν και διατηρεί μέσα σε αυτόν την παλιά παρασιτική του φύση. Όπως κάποτε οι αριστοκράτες της Αγγλίας περιέφραξαν την κοινή γη και επέβαλλαν στους φτωχούς αγρότες ενοίκιο για τη χρήση της, έτσι και σήμερα οι εταιρείες περιφράσσουν και βάζουν τιμή σε “κοινά αγαθά” όπως την ελεύθερη διακίνηση ιδεών, το διαδίκτυο, το αντεργκράουντ. Με τον τρόπο αυτό, το κέρδος βρίσκεται στη διαδικασία του “γίγνεσθαι ενοίκιο”, όπως λένε οι συγγραφείς.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf