Η αστiκή αντεπανάσταση

Περίληψη

Πρόλογος των μεταφραστών Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί την εισαγωγή στην συλλογή κειμένων του Jean-Pierre Garnier που έχει τίτλο Une violence éminemment contemporaine. Essais sur la ville, la petite bourgeoisie intellectuelle et l’effacement des classes populaires(Μία κατεξοχήν σύγχρονη μορφή βίας. Δοκίμια πάνω στην πόλη, τους μικροαστούς διανοούμενους και την εξαφάνιση των λαϊκών τάξεων, Εκδόσεις Agone, Μασσαλία, 2010). Είναι αλήθεια ότι το κείμενο αναφέρεται σε, περιγράφει και αναλύει την κοινωνία μιας μητρόπολης σε συνθήκες προχωρημένου (μεταβιομηχανικού) καπιταλισμού, όπως είναι αυτή της γαλλικής πρωτεύουσας. Συνθήκες οι οποίες απέχουν (προς το παρόν) από αυτές των ελληνικών μεγαλουπόλεων. Λογικό είναι λοιπόν να αναρωτηθεί κανείς ποια η χρησιμότητα της συγκεκριμένης μετάφρασης. Η πρώτη και αυτονόητη απάντηση είναι ότι δίνει μια εικόνα αυτού που πρόκειται να έρθει. Είναι σαφές ότι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού είναι η ομοιομορφία, συνθήκη εγγενής σε οποιοδήποτε σύστημα έχει ως άξονα ανάπτυξης την λειτουργικότητα και την οικονομία (με την διπλή έννοια της λέξης, και σαν ιδεολογία-σύστημα, και σαν προσδιορισμό, π.χ. οικονομία χώρου, χρόνου κτλ.). Έτσι, κάποια βασικά χαρακτηριστικά των δυτικών μεγαλουπόλεων είναι αναμενόμενο να αναπαραχθούν και στις αντίστοιχες ελληνικές, και κυρίως εκδίωξη των φτωχότερων πληθυσμών προς την περιφέρεια των πόλεων μέσω της διαδικασίας την οποία αναλύει ο συγγραφέας στο κείμενό του, του «gentrification» («εξευγενισμός» ελληνιστί). Άλλωστε η διαδικασία αυτή εντάσσεται στα πλαίσια μιας από τις βασικές διαδικασίες πρωταρχικής συσσώρευσης του κεφαλαίου, αυτής των περιφράξεων. Μέσω του gentrification ο δημόσιος χώρος της πόλης, και σε ένα γενικότερο πλαίσιο ολόκληρη η πόλη, ιδιωτικοποιείται και γίνεται κτήμα του κεφαλαίου και πεδίο εμπορευματικής και οικονομικής εκμετάλλευσης. Οι φτωχότεροι πληθυσμοί στην πλειοψηφία τους εκδιώκονται από αυτόν, και όσοι παραμένουν χάνουν κάθε δυνατότητα παρέμβασης σ’ αυτόν και οικειοποίησής του. Πέραν αυτού όμως, υπάρχουν αναφορές στο κείμενο που αγγίζουν το εδώ και το τώρα της ελληνικής, και πιο συγκεκριμένα της αθηναϊκής, πραγματικότητας. Όσον αφορά στην ελληνική πραγματικότητα, χωρίς να μπορούμε να επεκταθούμε στο συγκεκριμένο ζήτημα στα πλαίσια ενός εισαγωγικού κειμένου, θεωρούμε ότι σαν σύνολο, η ελληνική επικράτεια παρουσιάζει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με αυτό που ο J. Gottmann χαρακτήριζε ως megalopolis το 1961 στο ομώνυμο βιβλίο του. Ότι δηλαδή, η υπερσυσσώρευση δραστηριοτήτων σε δύο βασικούς πόλους της ηπειρωτικής Ελλάδος, την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη, τείνει να μετατρέψει την υπόλοιπη επικράτεια σε προάστιο των δύο αυτών πόλεων, με χαρακτηριστικά αντίστοιχα των δυτικοευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων και των προαστίων τους. Μια πολύ σαφή εικόνα αυτού είχαμε με την εξαγγελία της δυνατότητας περεταίρω επέκτασης της Αθήνας και στέγασης της Αττικής μέχρι και 8 εκατομμυρίων κατοίκων με το ρυθμιστικό σχέδιο που παρουσιάστηκε το 2009. (...) MissInformation

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Είναι τα Βαλκάνια ένα νέο Μάγκρεμπ;

Περίληψη

Στη σκιά των τωρινών πολιτικών μετασχηματισμών στη Μέση Ανατολή, τα Βαλκάνια βράζουν. Μόλις έξι μέρες μετά τον αυτοπυρπολισμό του Mohamed Bouazizi στην Sidi Bouzid (στμ. πόλη της Τυνησίας), ένας 41χρονος μηχανικός τηλεοράσεων, ο Adrian Sobaru, επιχείρησε να αυτοκτονήσει κατά τη διάρκεια της ομιλίας του πρωθυπουργού της Ρουμανίας στη Βουλή πέφτοντας από το θεωρείο φορώντας μπλουζάκι που έλεγε «Σκοτώσατε το μέλλον των παιδιών μας! Μας πουλήσατε!»[1]. Διαμαρτύρονταν όχι μόνο για τις δριμείες περικοπές γενικά (οι μισθοί του δημοσίου μειώθηκαν κατά ένα τέταρτο και οι φόροι πωλήσεων εκτοξεύθηκαν από το 19% στο 24%) αλλά ειδικά για εκείνες που ελάττωναν τη στήριξη γονέων με ανάπηρα παιδιά όπως είναι και ο ίδιος. Από την αρχή του 2011, η Ρουμανία έζησε δυναμικότατες διαμαρτυρίες ενάντια στο ΔΝΤ- εγκεκριμένα μέτρα λιτότητας και το νέο εργατικό δίκαιο. Το Φλεβάρη υπήρξε σύγκρουση στην Αλβανία μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης, η οποία σύγκρουση άφησε τρεις νεκρούς στους δρόμους των Τιράνων. Προς το τέλος του ίδιου μήνα μαζικές διαμαρτυρίες ξέσπασαν και στην Κροατία. Από τότε, οι άνθρωποι επιστρέφουν στους δρόμους τακτικά στο Ζάγκρεμπ και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Οι διαμαρτυρίες αυτές ήχησαν σε όλη την πρώην Γιουγκοσλαβία με διαδηλώσεις που πρότασσαν παρόμοια αιτήματα και μηνύματα, οργανωμένες στη Σερβία και τη Βοσνία.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Η Κυκλοφορία του Κοινού

Περίληψη

Αυτό το άρθρο προβαίνει σε θεωρητικές προτάσεις για να βοηθήσει στην κατανόηση ενός αναδυόμενου κομμουνισμού, μιας «επερχόμενης κοινότητας» που δεν είναι ούτε καπιταλιστική, ούτε σοσιαλιστική ούτε αναρχική και εντός της οποίας βρίσκεται η «άυλη εργασία». (1) Το επιχείρημα του άρθρου, εν συντομία έχει ως εξής: Ο Μαρξ θεώρησε ότι ο πυρήνας του καπιταλισμού είναι το εμπόρευμα, ένα αγαθό που παράχθηκε για ανταλλαγή μεταξύ ιδιωτών. Το μοντέλο του για την κυκλοφορία του κεφαλαίου εντόπισε τη μεταμόρφωση του εμπορεύματος σε χρήμα, το οποίο δίνει την εντολή για την απόκτηση περισσότερων πόρων και τον μετασχηματισμό τους σε περισσότερα αγαθά. Οι θεωρητικοί του αυτόνομου Μαρξισμού έδειξαν πως αυτή η κυκλοφορία του κεφαλαίου είναι επίσης και κυκλοφορία των αγώνων, καθώς συναντάει αντιστάσεις σε κάθε του σημείο. Αλλά παρόλο που αυτό το πλαίσιο αποδείχτηκε σημαντικό για την κατανόηση της πολυπλοκότητας του σύγχρονου αντικαπιταλισμού, μας λέει πολύ λίγα για το είδος της κοινωνίας προς την οποία κινούνται αυτοί οι αγώνες, πρόκειται για ένα σημείο που η αυτόνομη παράδοση έχει μείνει κυρίως βουβή. Σήμερα, νέες θεωρητικές προσεγγίσεις για το πλήθος και τη βιοπολιτική πρέπει να αναθεωρήσουν αυτή την σιωπή. Προτείνω ότι ο πυρήνας του κομμουνισμού είναι το κοινό (the common), το αγαθό που παράγεται για να μοιράζεται από κοινού. Ο κύκλος του κοινού (circuit of the common) ιχνογραφεί πως οι διαμοιρασμένοι πόροι παράγουν μορφές κοινωνικής συνεργασίας –ενώσεις- που συντονίζουν τη μετατροπή των περαιτέρω πόρων σε επεκτεινόμενα κοινά. Με βάση τον κύκλο του κεφαλαίου, ο Μαρξ προσδιόρισε διαφορετικά είδη κεφαλαίου- εμπορικό, βιομηχανικό και οικονομικό- που εκτυλίσσονται σε διαφορετικές ιστορικές στιγμές ακόμα και μαζί και συμβάλουν στην συνολική κοινωνική υπαγωγή. Κατ’ αναλογία, εμείς πρέπει να αναγνωρίσουμε διαφορετικές στιγμές στην κυκλοφορία του κοινού. Αυτές περιλαμβάνουν εδαφικά-γήινα κοινά (η συνήθης κοινή χρήση των φυσικών πόρων στις παραδοσιακές κοινωνίες), σχεδιασμένα κοινά (για παράδειγμα, ο κατ’ εντολή σοσιαλισμός και το φιλελεύθερο δημοκρατικό κράτος πρόνοιας), και δικτυακά κοινά (οι ελεύθερες ενώσεις ανοιχτού λογισμικού, peer-to-peer δίκτυα –ομότιμης παραγωγής-, δίκτυα υπολογιστών και τις πολυάριθμες άλλες κοινωνικότητες της τεχνοεπιστήμης). Το κεφάλαιο σήμερα λειτουργεί ως μια συστημική ενότητα του μερκαντιλισμού, των βιομηχανικών και χρηματιστηριακών στιγμών, αλλά το σημείο διοίκησης-εντολής στην σύγχρονη, νεοφιλελεύθερη φάση είναι το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο. Στον εικοστό πρώτο αιώνα ο κομμουνισμός μπορεί, και πάλι κατ’αναλογία, να αποτελέσει ένα όραμα ως μια σύνθετη ενότητα εδαφικών, κρατικών και δικτυακών κοινών, αλλά το στρατηγικό και απαραίτητο σημείο σε αυτό το σύνολο είναι τα δικτυακά κοινά. Αυτά πρέπει ωστόσο, να εξεταστούν στην εξάρτησή τους, και ακόμα στην ενδεχόμενη αντίφαση, με άλλους τομείς των κοινών. Το πλαίσιο ενός σύνθετου κομμουνισμού που βασίζεται στην κυκλοφορία μεταξύ πολλαπλών αλλά κοινών μορφών είναι οι ανοιχτές δυνατότητες για νέους συνδυασμούς ευχάριστων συνηθειών, πλανητικών σχεδίων και αυτόνομων ενώσεων. Ότι ακολουθεί επεκτείνεται σε αυτές τις αινιγματικές παρατηρήσεις.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Το Μέλλον των «Κοινών»: Νεοφιλελεύθερο Plan B ή Πρωταρχική Αποσυσσώρευση του Κεφαλαίου;

Περίληψη

Αυτό το δοκίμιο εξετάζει τα σύνθετα και αντικρουόμενα κίνητρα που οδηγούν την αυξανόμενη χρήση της έννοιας των κοινών στο σύγχρονο πολιτικό λόγο. Η σύγκρουση έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη δυο σημασιών της έννοιας που είναι ιδιαίτερα σημαντικές: τα προ-καπιταλιστικά και τα αντι-καπιταλιστικά κοινά. Παραδείγματα των δυο τύπων κοινών αναλύονται στο δοκίμιο μεταξύ των οποίων μια ιδιαίτερα διεξοδική παρουσίαση των αγώνων των hoboes τις πρώτες δυο δεκαετίες του 20ου αιώνα. Το τελευταίο μέρος του δοκιμίου δείχνει πως η έννοια των κοινών όλο και περισσότερο χρησιμοποιείται από πολιτικές προσωπικότητες όπως ο Jeffrey Sachs και ο Barack Obama για να ενισχύσουν το καπιταλιστικό σύστημα τον καιρό της κρίσης.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Ενέργεια, εργασία και κοινωνική αναπαραγωγή στην παγκόσμια οικονομία

Περίληψη

Το άρθρο «Ενέργεια, εργασία και κοινωνική αναπαραγωγή στην παγκόσμια οικονομία» συμπεριλαμβάνεται στο συλλογικό τόμο Abramsky, Kolya (Ed) Sparking a Worldwide Energy Revolution – Social Struggles in the Transition to a Post-petrol World (Oakland: AK Press, 2010)

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Μεταφορντισμός – ηθική – πολιτική

Περίληψη

Ο «Γενικός Νους» —«η σκέψη που επιθυμεί και η επιθυμία που σκέπτεται»— δείχνει το πολιτικό του πρόσωπο με την εύλογη απαίτηση ενός καθολικού βασικού εισοδήματος και με την άρνηση κάθε δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας πάνω στα προϊόντα του κοινού εκείνου πόρου που είναι το ανθρώπινο μυαλό. Μένουμε με το πιο ακανθώδες πρόβλημα μπροστά μας: πώς να οργανώσουμε μια πολλαπλότητα «κοινωνικών ατόμων» που, προς το παρόν, φαίνεται τεμαχισμένη, καταστατικά εκτεθειμένη στον εκβιασμό— εν ολίγοις, αγνώριστη; Η μαζική διανοητικότητα δυσκολεύεται να μετατρέψει την παραγωγική της δύναμη σε πολιτική δύναμη. Το υπ’ αριθμό 1 ζήτημα στην ημερήσια διάταξη είναι αυτό των μορφών αγώνα. Όποιος θεωρεί ότι ο εντοπισμός των μορφών αγώνα (απεργία, σαμποτάζ κ.λπ.) είναι απλώς τεχνικό πρόβλημα, ένα απλό παρεπόμενο ενός πολιτικού προγράμματος, είναι ανόητος. Αντίθετα, η συζήτηση των μορφών αγώνα είναι το πιο λεπτό ζήτημα, είναι πραγματικά το κριτήριο για την αξία οποιασδήποτε πολιτικής θεωρίας κατά μία έννοια. Επιχειρηματικότητα, κοινή γνώση, δυνατότητα συσχέτισης και αλληλεπίδρασης: αυτά τα «επαγγελματικά χαρίσματα» του μετα-φορντικού πλήθους πρέπει να γίνουν επίφοβα όργανα πίεσης. Τα βασικά αιτήματα —με δυο λόγια, το «τι θέλουμε»— εξαρτάται εξ ολοκλήρου από το «τι μπορούμε να κάνουμε» για να τροποποιήσουμε τους συσχετισμούς δύναμης μέσα σε αυτή τη δεδομένη κοινωνική οργάνωση στο χώρο και στο χρόνο. Όλα εξαρτώνται, δηλαδή, από την ανοιχτόμυαλη εφεύρεση νέων «απεργιακών φρουρών» (picketings) και νέων «εσωτερικών διαμαρτυριών» που να είναι αντίστοιχα με την επικρατούσα ευελιξία και με το μοντέλο συσσώρευσης που βασίζεται στο Γενικό Νου

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Ταξικός αγώνας: από την Κρίση στην Έξοδο

Περίληψη

Οι τρεις πιο σημαντικοί κοινωνικοί θεσμοί της καπιταλιστικής κοινωνίας στους οποίους το κοινό εμφανίζεται σε διεφθαρμένη μορφή είναι η οικογένεια, η εταιρεία και το έθνος. Και οι τρεις θεσμοί κινητοποιούν και παρέχουν πρόσβαση στο κοινό, αλλά την ίδια στιγμή το περιορίζουν, το διαστρεβλώνουν και το παραμορφώνουν. Αυτοί οι θεσμοί αποτελούν τα κοινωνικά εδάφη στα οποία το πλήθος θα πρέπει να εργαστεί σε μία διαδικασία επιλογής, διαχωρίζοντας τις επωφελείς, δημιουργικές μορφές του κοινού από τις επιβλαβείς και διεφθαρμένες. Το πλήθος πρέπει να το σκάσει από την οικογένεια, την εταιρεία και το έθνος, αλλά την ίδια στιγμή να χτίσει πάνω στις υποσχέσεις του κοινού που κινητοποιούν. Ας κρατήσουμε κατά νου ότι το άνοιγμα και η επέκταση της πρόσβασης στο κοινό στα πλαίσια την βιοπολιτικής παραγωγής σημαίνει κατάληψη του ελέγχου των μέσων παραγωγής και αναπαραγωγής, που είναι η βάση για τη διαδικασία της αφαίρεσης από τον καπιταλισμό και της οικοδόμησης της αυτονομίας του πλήθους, και ότι αυτό το σχέδιο της εξόδου είναι το κύριο σχήμα του ταξικού αγώνα σήμερα. Οι αναγνώστες μας που έχουν μαχητική διάθεση ενδεχομένως να είναι απρόθυμοι να δεχτούν μία αντίληψη του ταξικού αγώνα ως εξόδου, διότι θα θεωρήσουν ότι δεν περιέχεται αρκετή πάλη-μάχη εντός της εξόδου. Να μην ανησυχούν. Ο Μωυσής έμαθε πολύ πριν ότι αυτοί στην εξουσία δεν θα μας αφήσουν να φύγουμε απλά χωρίς μάχη. Και το πιο σημαντικό, έξοδος δεν σημαίνει να φύγεις ως μία γυμνή ζωή, ξυπόλητος και άφραγκος. Όχι, χρειάζεται να πάρουμε ότι είναι δικό μας, το οποίο σημαίνει επανοικειοποίηση του κοινού (reappropriating the common) – τα αποτελέσματα της παρελθούσης εργασίας μας και τα μέσα της αυτόνομης παραγωγής και αναπαραγωγής του μέλλοντός μας. Αυτό είναι το πεδίο της μάχης.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Φεμινισμός και οι Πολιτικές των Κοινών

Περίληψη

Τουλάχιστον από τότε που οι Ζαπατίστας κατέλαβαν το zócalo στο San Cristobal de las Casas στις 31 Δεκεμβρίου του 1993 για να διαμαρτυρηθούν για τη νομοθεσία που κατέστρεφε τις περιοχές ejidal στο Μεξικό, η έννοια των κοινών (commons) έχει αποκτήσει ιδιαίτερη δημοτικότητα στην ριζοσπαστική αριστερά, διεθνώς και στις ΗΠΑ, εμφανίζεται ως η βάση σύγκλισης μεταξύ αναρχικών, μαρξιστών, σοσιαλιστών, οικολόγων και οικοφεμινιστριών . Υπάρχουν σημαντικοί λόγοι γιατί αυτή η φαινομενικά αρχαϊκή ιδέα έχει έρθει στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης στα σύγχρονα κοινωνικά κινήματα. Δυο λόγοι ιδιαίτερα ξεχωρίζουν. Από τη μια πλευρά είναι η διάλυση του κρατικίστικου μοντέλου της επανάστασης, το οποίο για δεκαετίες είχε εξασθενίσει τις προσπάθειες για ριζοσπαστικά κινήματα να χτίσουν εναλλακτικές στον καπιταλισμό. Και από την άλλη, η νεοφιλελεύθερη προσπάθεια να υποτάξει κάθε μορφή της ζωής και της γνώσης στη λογική της αγοράς, έχει αυξήσει την ευαισθησία για τον κίνδυνο να ζήσουμε σε ένα κόσμο στον οποίο δεν θα έχουμε πια πρόσβαση σε θάλασσες, δέντρα, ζώα, και στους συνανθρώπους μας παρά μόνο μέσω οικονομικών συναλλαγών. Οι «νέες περιφράξεις» έχουν επίσης κάνει ορατό έναν κόσμο κοινοτικών – κομμουναλιστικών (communal) ιδιοτήτων και σχέσεων που πολλοί πίστεψαν ότι έχει αφανιστεί ή ότι δεν του έχει δοθεί αξία μέχρι τη στιγμή που απειλήθηκε με ιδιωτικοποίηση . Κατά ειρωνικό τρόπο, οι νέες περιφράξεις έχουν αποδείξει ότι όχι μόνο τα κοινά δεν έχουν εξαφανιστεί, αλλά επίσης ότι νέες μορφές κοινωνικής συνεργασίας διαρκώς παράγονται, συμπεριλαμβανομένου περιοχών της ζωής στις οποίες δεν υπήρχαν, όπως π.χ. στο internet.

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Γυναίκες στην Πυρά: Το κυνήγι μαγισσών στην Eυρώπη, οι περιφράξεις και η ανάδυση του καπιταλισμού

Περίληψη

Το να κατανοήσουμε τις δίκες μαγισσών του 16ου και 17ου αιώνα αποτελεί ζωτικό κομμάτι της κατανόησης της ανάδυσης του καπιταλισμού, του θεσμού της οικογένειας, των γυναικείων ρόλων και της σχέσης μας με τα σώματά μας. Η βαθύτερη σημασία και ο μεγάλος αντίκτυπός τους συχνά αγνοείται ακόμα και στις ριζοσπαστικές αναγνώσεις της ιστορίας. Μία σύντομη γενική επισκόπηση, που εστιάζει στις οικονομικές, κοινωνικές και ιδεολογικές αιτίες και συνέπειες της σφαγής των γυναικών, η οποία έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της ανάδυσης του καπιταλισμού

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf

Τυνησία, Αίγυπτος: Η Παγκοσμιότητα των Λαϊκών Εξεγέρσεων

Περίληψη

Άρθρο του Μπαντιού για τις Αραβικές Εξεγέρσεις

Διαβάστε όλο το άρθροσε pdf