Κάλεσμα

Προβολή κειμένου

Από το δημόσιο πανεπιστήμειο στο κοινοτικό πανεπιστήμειο

ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ


Επι σειρά δεκαετιών, ο όρος "δημόσιο πανεπιστήμιο" λειτουργεί ως σημείο αναφοράς μιας σφαίρας διοργάνωσης ακτιβιστικών δράσεων και πρωτοβουλιών οι οποίες επικεντρώνουν στην αναγκαιότητα "υπεράσπισης" ως θεσμό και περιεχόμενο. Ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του 1990, ο δημόσιος χώρος του πανεπιστημίου μπήκε στο στόχαστρο ενδογενών και εξωγενών διενέξεων με διακύβευμα τη  μετατροπή του σε έναν ιδιωτικό πάροχο υπηρεσίων, ακολουθών κατά πόδας το παράδειγμα των επιχειρηματικών εταιριών.
Ωστόσο, η πολιτική και πολιτισμική κληρονομιά πολλών γενεών έχει αφήσει παρακαταθήκη μεθόδους «άμυνας» κατά της κατάχρησης του εν λόγω θεσμού και έχει καταφέρει - σε ικανοποιητικό βαθμό - να αυτοπροστατευτεί, να κρατηθεί μακριά από το βασίλειο των εμπορευμάτων και της αγοράς όπου η αξία της ζωής και η ακαδημαϊκή πορεία, ιδέες και γνώσεις, κοστολογούνται με κυνικό τρόπο σαν απλά αντικείμενα. Η «άμυνα» που προσπαθεί να κρατήσει το πανεπιστήμιο μακριά από το ιδιωτικό κέρδος είναι βέβαιο ότι θα είναι συνεχής διαφυλάττωντας το "δημόσιο" χαραχτήρα του θεσμού όπου διαρκώς ελοχεύει ο κίνδυνος να χαθεί. Η δομική έννοια του μετα-ρεφορμιστικού Λατινοαμερικάνικου πανεπιστηστιμίου: "αυτονομία" αναφέρεται στην θεσμική συνθήκη όχι μόνο της αυτοδιακυβέρνησης, αλλά επιπροσθέτως στην παραγωγική δύναμη (potencia) της κατακερματισμένης γνώσης (sabares) που επικρατεί στο βασίλειο του εμπορεύματος και ως βασιλιάς της κριτικής προωθεί τη "διάλυση" των γλωσσών, της γνώσης [saberes] και οι εμπειρίες διστάζουν να αναχθούν σε μια απλή ανάλυση κόστους-οφέλους..
Χωρίς να θίγεται το κομβικό στοιχείο διασφάλισης του πανεπιστημίου, αντιμετωπίζοντας μια αντιδραστική αντίληψη προοδευτισμού, η οποία απονοηματοδοτεί όχι μόνο τη γνώση σε σχέση με τον κοινωνικό προσανατολισμό της, αλλά και καταστρέφει αναμνήσεις, ιστορίες, ενδιασμούς ειδικά αναφορικά με τον τρόπο ζωής που βιώνεται αφιερωμένη στη μελέτη, "μη-παραγωγικότητα", γεύση κερδοσκοπίας και αβέβαιες περιπέτειες υποθέσεων, συνιστώσες του πνεύματος αυτού που ονομάζουμε «έρευνα», είναι απαραίτητο να προστεθούν ως κομβικά στοιχεία στην «άμυνα» πληθυντικού αριθμού πιστώσεων όπου η γνώση διοχετεύεται αποτελεσματικά για το κοινό καλό. Η κατάκτηση της έννοιας "κοινό" λαμβάνει αναγκαστικά χώρα κατά την υπεράσπιση του δημόσιου χαραχτήρα, αλλά αναφέρεται στη δομική λειτουργία του πανεπιστημίου ως "θερμοκοιτίδα" νέων κοινωνικών σχέσεων, παραγωγής νοημάτων, χωρίς να παραιτηθεί από αυτό, με την έννοια της αυτονομίας.
Σύμφωνα με την έννοια που δίνεται εδώ, η αυτονομία δεν συνεπάγεται αδιαφορία, αυτοαναφορικότητά ή αυτισμό, αλλά μάλλον άρθρωση λόγου, παρέμβαση, άνοιγμα του πανεπιστημίου προς κοινωνίες ετερογενούς κατασκευής, πολιτική και γνωστική σύγκλιση με τα κοινωνικά κινήματα, εγκόλπωση της λαϊκής γνώσης [saberes], κοινό σχηματισμό αντι-ηγεμονικών δικτύων. Η αυτόνομη πανεπιστημιακή κοινότητα δεν είναι εσωστεφής, ομοιογενής και αυτοαναφορική, αλλά μάλλον ετερογενή και δομείται στη βάση της αλληλεγγύης με αντικαπιταλιστικό γνώμονα: "Επέκταση προς την αντίθετη κατεύθυνση" - έκφραση του Boaventura de Sousa Santos - που ενσωματώνει γνώσεις [saberes] και ιδέες οι οποίες έχουν συλληφθεί σε άλλα μέρη, συνθέτοντας μια ερμηνεία του κόσμου και μια συζήτηση πάνω πάντα στην κατά το δυνατό μεγαλύτερη απόσταση από τους ετεροκαθορισμούς του κεφαλαίου και της αγοράς.
Το «κοινό πανεπιστήμιο», προϊόν "ετερογενούς αυτονομίας" χωρίς να αγνοεί την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών οι οποίες προέρχονται από το κράτος, σε αντίστοιχες περιπτώσεις, ή θεσμικές πρωτοβουλίες που μπορούν να θεωρηθούν μορφές αντιεξουσίας και προωθούν τη δημιουργία ισότητας και ισότιμων σχέσεων. Εν τω μεταξύ, ενεργοποιείται η κρίσιμη δύναμη τους [potencia], συνιστώντας εναλλακτική διέξοδο απεμπλοκής από το κράτος και θωράκισης των όποιων αδυναμιών της εν όψη της επέλασης δυνάμεων που το υπερβαίνουν, κατά την ισότητα και την αντιεξουσία δεν είναι αυτό που προσανατολίζει τη διαφορά πάνω από το νόμο και τις κρατικές αποφάσεις, αλλά μάλλον η ανοχή - ή την άμεση προώθηση του - μορφές συσσώρευσης οι οποίες συνεπάγονται κοινωνική ή περιβαλλοντική υποβάθμιση (βιομηχανίες μεταποίησης αγροτικών προϊόντων, γιγαντιαίες εξόρυξεις, γενετικά τροποποιημένους σπόρους ...) σύμφωνα με μια μονομερή και σε πλαίσιο καθεστώτων έκτακτης ανάγκης, αναπτυξιολαγνεία απογυμνωμένη από συζητήσεις αναφορικά με τις επακόλουθες συνέπειες.
Πώς να στοχαστεί κανείς κοινούς τόπους ανάμεσα σε πανεπιστήμια και κοινωνικά κινήματα; Επισπροσθέτως: πιο είναι το κοινό σημείο μεταξύ διαφορετικών επιστημονικών πεδίων και ετερόκλητων κοινωνικών κινημάτων; Αυτή η ερώτηση δεν προτείνει την ανακάλυψη του τι κοινά σημεία εντοπίζονται μεταξύ διαφορετικών πραγμάτων, αλλά μάλλον εισάγει μια απόπειρα διερεύνησης του άξονα ετερόκλητων στοιχείων τα οποία ενδέχεται να οδηγήσουν σε κοινές συνιστώσες. Έτσι, η έννοια "κοινό" δεν αφορά παραχωρήσεις, αλλά προτείνεται ως όρος για την περιγραφή καταστάσεων ως αποτέλεσμα της βούλησης για συνάντησης - ή ανοίγματος προς τυχαίες συναντήσεις -, ενός έργου, μιας κατάκτησης σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο δράσεων οι οποίες καθιζάνουν πολιτική σύγκλισης, με άλλα λόγια: το κοινό είναι η επίτευξη ενός αυτο-μετασχηματισμού εφορμόμενου από πολυσύνθετες ταυτότητες μέσα από την από κοινού κατάρτιση της διαφοράς και τη δημιουργία του καινούριου.

Το κοινό πανεπισημιο και τα κοινωνικά κινήματα (στα οποία αν επικεντρωθούμε λίγο εύκολα μπορούμε να τα αντιληφθούμε υπό το πρίσμα της έννοιας "κινήματα για τα κοινά) εισάγονται ως εργαστήρια καινούριων ελευθεριών και ισοτήτων: καθώς το πείραμα εναλλακτικών τρόπων και εναλλακτικών κοινωνικών σχέσεων οι οποίες στοχεύουν στην αποδόμηση κάθε λογής διαχωρισμών γνώσης [ saberes ]και αίσθησης της γνώσης, υλοποιώντας την παραγωγή αντιεραρχικών κοινοτήτων οι οποίες καθίστανται σε θέση να συγκεντρώσουν την αναζήτηση γνώσεων και επιθυμιών για ανατροπή, ικανών να αποτελέσουν δίκτυο ανταλλαγής ιδεών και κυκλοφορίας νοημάτων, και σύγκλισεις της κοινής ενδυνάμωσης [ potenciamiento ]. Διαδικασίες οι οποίες για καθιστούν εφικτές απαιτήται επικέντρωση, προεργασία και δημιουργία νέων θεσμών προσανατολισμένων προς διαφόρους τρόπους ομιλίας (πολυτροπικός λόγος) και ερμηνείας του κόσμου.


Το διακύβευμα το οποίο εισάγει η έννοια του κοινού/των κοινών απαιτεί μια προσπάθεια μετάφρασης - με την άμεση έννοια της μετάβασης: τη μεταφορά από τη μια πλευρά στην άλλη - όπου (καθώς κάτι μεταφέρεται από τη μια γλώσσα στην άλλη) πάντα κάτι χάνεται προκειμένου να κερδιθούν περισσότερα. Υπό μια τέτοια οπτική γωνία, η μετάφραση δεν ισοδυναμεί με άμεση εφαρμογή των γνώσεων [saberes] που προέρχονται από τη μία πλευρά, ούτε στην παθητική υποδοχή των εμπειριών, αλλά μια δραστηριότητα κατανόησης και μετασχηματισμού. Πρόκειται για μια δραστηριότητα, η πολιτική με την αυστηρή έννοια του όρου, είναι βέβαιο ότι θα είναι διαρκής, λόγω της αδιαφάνειας του κοινού σε δομικό επίπεδο. Δεν πρόκειται για κάτi μυστικιστικό, αλλά μάλλον μια εκδοχή χειραφέτησης που δεν υποκύπτει σε ψευδαισθήσεις της διαλεκτικής περί διαφάνειας.

Originally in Spanish: http://www.pagina12.com.ar/diario/universidad/10-216094-2013-03-19.html

ενότητες

τελευταίες μεταφράσεις

προς μετάφραση

Τα κείμενα με το προς μετάφραση είναι σε διαδικασία μετάφρασης